(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

   
    

आश्वमेधिकपर्व


॥ श्रीः ॥
14.70. अध्यायः 070
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
कृष्णेनाभिमन्युसुतस्य पदप्रवृत्तिनिमित्तकथनपूर्वकं नामकरणम्॥ 1 ॥ अत्रान्तरे युधिष्ठिरादीनां स्वर्णभारानयनेन हस्तिनपुरंप्रत्यागमनश्रवणेन कृष्णादिभिस्तत्प्रत्युद्यानम्॥ 2 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

वैशम्पायन उवाच।

ब्रह्मास्त्रं तु यदा राजन्कृष्णेन प्रतिसंहृतम्।
तदा तद्वेश्म ते पित्रा तेजसाऽभिविदीपितम्॥ 14-70-1(94422)
ततो रक्षांसि सर्वाणि नेशुस्त्यक्त्वा गृहं तु तत्।
अन्तरिक्षे च वागासीत्साधु केशव साध्विति॥ 14-70-2(94423)
तदस्त्रं ज्वलितं चापि पितामहमगात्तदा।
ततः प्राणान्पुनर्लेभे पिता तव नरेश्वर॥ 14-70-3(94424)
व्यचेष्टत च बालोसौ यथोत्साहं यताबलम्।
बभूवुर्मुदिता राजंस्ततस्ता भरतस्त्रियः॥ 14-70-4(94425)
ब्राह्मणा वाचयामासुर्गोविन्दस्यैव शासनात्।
ततस्ता मुदिताः सर्वाः प्रशशंसुर्जनार्दनम्॥ 14-70-5(94426)
स्त्रियो भरतसिंहानां नावं लब्ध्वेव पारगाः।
कुन्ती द्रुपदपुत्री च सुभद्रा चोत्तरा तथा।
स्त्रियश्चान्या नृसिंहानां बभूवुर्हृष्टमानसाः॥ 14-70-6(94427)
तत्र मल्ला नटाश्चैव ग्रन्थिकाः सौख्यशायिकाः।
सूतमागधसङ्घाश्चाप्यस्तुवंस्तं जनार्दनम्॥ 14-70-7(94428)
कुरुवंशस्तवाख्याभिराशीर्भिर्भरतर्षभ।
`सभाजयत संहृष्टो महाराज महाजनः॥' 14-70-8(94429)
उत्थाय तु यथाकालमुत्तरा यदुनन्दनम्।
अभ्यवादयत प्रीता सह पुत्रेण भारत॥ 14-70-9(94430)
ततस्तस्यै ददौ प्रीतो बहुरत्नं विशेषतः।
तथैव वृष्णिशार्दूलो नाम चास्याकरोत्प्रभुः।
पितुस्तव महाराज सत्यसन्धो जनार्दनः॥ 14-70-10(94431)
परिक्षीणे कुले यस्माज्जातोऽयमभिमन्युजः।
परिक्षिदिति नामास्य भवत्वित्यब्रवीत्तदा॥ 14-70-11(94432)
सोऽवर्धत यथाकालं पिता तव जनाधिप।
मनःप्रह्लादनश्चासीत्सर्वलोकस्य भारत॥ 14-70-12(94433)
मासजातस्तु ते वीर पिता भवति भारत।
अथाजग्मुः सुबहुलं रत्नमादाय पाण्डवाः॥ 14-70-13(94434)
`मेरुकूटनिभान्भाण्डान्कलशान्भाजनानि च।
कृताकृतं महद्भीममादाय पुरुषोत्तमाः॥ 14-70-14(94435)
भारतैर्वाहनैस्तत्र गोरुते गोरुते पथि।
निवसन्तो ययुर्देवं स्मरन्तः परमेष्ठिनः॥ 14-70-15(94436)
नासीत्तत्र नृपः कश्चिदभारार्तो नृपं विना।
भीमादयोऽपि यज्ञार्थं वहन्ते किं पुनर्जनाः॥' 14-70-16(94437)
तान्समीपगताञ्श्रुत्वा निर्ययुर्वृष्णिपुङ्गवाः।
अलञ्चक्रुश्च माल्यौघैर्नगरं नागसाह्वयम्॥ 14-70-17(94438)
पताकाभिर्विचित्राभिर्ध्वजैश्च विविधैरपि।
वेश्मानि समलञ्चक्रुः पौराश्चापि जनेश्वरः॥ 14-70-18(94439)
देवतायतनानां च पूजाः सुविविधास्तथा।
संदिदेशाथ विदुरः पाण्डुपुत्रप्रियेप्सया॥ 14-70-19(94440)
राजमार्गाश्च तत्रासन्सुमनोभिरलङ्कृताः।
शुशुभे तत्पुरं चापि समुद्रौघनिभस्वनम्॥ 14-70-20(94441)
नर्तकैश्चापि नृत्यद्भिर्गायकानां च निःस्वनैः।
आसीद्वैश्रवणस्येव निवासस्तत्पुरं तदा॥ 14-70-21(94442)
बन्दिभिश्च नरै राजन्स्त्रीसहायैश्च सर्वशः।
तत्रतत्र विविक्तेषु समन्तादुपशोभितम्॥ 14-70-22(94443)
पताका धूयमानाश्च समन्तान्मातरिश्वना।
अदर्शयन्निव तदा कुरून्वै दक्षिणोत्तरान्॥ 14-70-23(94444)
अघोषयंस्तदा चाप पुरुषा राजमार्गतः।
सर्वरात्रविहारोऽद्य रत्नाभरणलक्षणः॥ ॥ 14-70-24(94445)

इति श्रीमन्महाभारते आश्वमेधिकपर्वणि अनुगीतापर्वणि सप्ततितमोऽध्यायः॥ 70 ॥

Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Footnotes
7-70-5 वाचयामासुः स्वस्तीति शेषः॥ 7-70-7 ग्रम्थिकाः दैवज्ञाः सुखावहं सौख्यं शयनं इति पृच्छन्ति ते सौख्यशायिकाः॥ 7-70-8 कुरुवंशस्य स्तवं आचक्षते ताभिः कुरुवंशस्तवाख्याभिः॥ 7-70-9 उत्थाय तु यथाकाममिति क.ट.थ.पाठः॥ 7-70-10 तस्य कृष्णो ददौ हृष्टो बहुरत्नं विशेषतः। तथान्ये वृष्णिशार्दूला इति झ.पाठः॥


Mahabharat- Hindi (Devanagari) 100000 shlokas

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.